“Scholen kunnen nu al aan de slag met huisvestingsakkoord”

De FiAC-studiedag over onderwijshuisvesting zal voornamelijk gaan over het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Eerder dit jaar sloten PO- en VO-Raad een akkoord met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Docent mr. Jan Schraven denkt dat de kaders van het huisvestingsbeleid voor de komende jaren duidelijk zijn. “Er wordt door het ministerie van OCW aan een wet gewerkt, maar die dient vooral om gemeenten te dwingen die niet uit zichzelf in beweging komen. Zit je als school in een welwillende gemeente, dan kun je nu al de gesprekken over renovatie en eventueel vervangende nieuwbouw van je school beginnen. En voor de toekomstige eigen bijdrage kunnen scholen ook op korte termijn al gaan sparen.”

Volgens FiAC-docent Jan Schraven zal het akkoord tussen de PO- en VO-Raad en de VNG het beleid over onderwijshuisvesting de komende jaren bepalen. “Ook al moeten er nog veel onderwerpen praktisch geregeld worden, de grote lijnen zie ik niet meer veranderen. Er komt nog wetgeving aan, maar die gaat vooral wat reeds is afgesproken dwingend verankeren. Binnen de afgesproken hoofdlijnen zal er ruimte bestaan om lokaal zaken met elkaar te doen, in diverse gemeenten kan dit zelfs nu al. Ik ga tijdens de studiedag de scholen meenemen in welke mogelijkheden er bestaan, welke rechten en plichten ze krijgen.”

Een belangrijke plicht voor gemeenten wordt dat zij een integraal huisvestingplan opstellen voor iedere onderwijsinstelling. In dit meerjarige plan wordt het gebruik van de panden gekoppeld aan zowel regulier onderhoud als renovatie. Wanneer renoveren financieel of technisch onaantrekkelijk is, kan vervangende nieuwbouw worden gepland. Dit voornemen hangt samen met de strenge eisen die de overheid in het kader van het klimaatbeleid gaat stellen aan utiliteitsbouw. “Met de verduurzaming is veel geld gemoeid en bij Binnenlandse Zaken komt daar ook budget voor. Het punt voor de onderwijshuisvesting is natuurlijk welk ministerie wat wil gaan betalen.”

De omschrijving wat er in een integraal huisvestingsplan moet komen te staan, kenschetst Jan Schraven als tamelijk ruim. “Ik verwacht dan ook dat het per gemeente erg kan verschillen hoe het onderwijs zaken kan doen. Een uitdaging is om huisvestingplannen te schrijven gericht op het faciliteren van onderwijskundige kwaliteit. Zoiets kun je alleen op lokaal niveau uitwerken; integraal dus met een combinatie van expertises. Waar scholen tegen aan kunnen lopen, is dat gemeenten in andere expertises geïnteresseerd zijn dan zijzelf.”

Een belangrijke nieuwe plicht voor scholen is dat zij meebetalen wanneer hun huisvesting wordt gerenoveerd dan wel vervangen. De eigen bijdrage is onderdeel van het akkoord met de VNG maar vraagt volgens Jan Schraven wel om anticipatie door het schoolbestuur. “Het is niet makkelijk huisvestingsgeld opzij te zetten. Maar wanneer je met de gemeente afspraken hebt gemaakt over renovatie of nieuwbouw, dan kun je meestal wel besparingen op onderhoud opzij zetten. Wanneer in het huisvestingplan staat dat je binnen vijf jaar vervangende nieuwbouw krijgt, is bijvoorbeeld het leggen van nieuwe dakbedekking niet meer zinvol.”

Als jurist zegt Jan Schraven vooral nieuwsgierig te zijn of de rechten en plichten echt ‘hard’ zullen zijn, voor zowel de scholen als de gemeenten. “Ik wil tijdens de studiedag aangeven dat scholen alert moeten zijn op de  status van het Integraal Huisvestingsplan. Het IHP geldt voor een lange periode en moet de school daarom voldoende perspectief bieden voor een zich doorlopend ontwikkelend onderwijskundig gebruik. Het gaat om veel meer dan geld.”